فیوز چیست؟

فیوز چیست؟

فیوز وسیلهای است که مدارهای الکتریکی را در برابر جریان غیرمجاز محافظت میکند. اگر جریانی بیش از جریان نامی از فیوز بگذرد فیوز میسوزد و بدین ترتیب جریان برق، قطع خواهد شد. به عبارت ساده، فیوز وسیلهای حفاظتی است که در تجهیزات و مدارات الکتریکی به کار میرود تا در مواقعی که جریانی بیشتر از حد مجاز از وسیله عبور میکند، با سوختن فیوز مدار قطع شود تا تجهیزات دیگر آسیبی نبینند. این وسیله اولین بار توسط توماس ادیسون در سال ۱۸۹۰ میلادی ثبت اختراع شدهاست

انواع فیوز

فیوز صنعتی ۲۰۰آمپر با ظرفیت قطع ۸۰کیلوآمپر.

انواع فیوزها از نظر سرعت عملکرد

نمونهای از نشانههای انطباق که ممکن است روی فیوز دیده شود.

فیوزها از نظر سرعت عملکرد به دو دسته کندکار و تندکار تقسیم میشوند.

فیوزهای کندکار: این نوع فیوزها در برابر عبور جریان بیش از حد واکنش ملایم تری از خود نشان میدهند و برق را دیرتر قطع میکنند. با اینهمه واکنش این فیوزها در برابر جریان اتصال کوتاه تقریباً لحظهای است.

فیوزهای تندکار: این فیوزها زمان قطع کمتری نسبت به فیوزهای کندکار داشته و به همین دلیل در مصارف روشنایی استفاده میشوند.

انواع فیوزها از نظر ساختار

۱. فیوز ذوب شو (ساده) ۲. فیوز گروهی ۳. فیوز پیچی یا فشنگی ۴. فیوزهای تیغهای ۵. فیوزهای مخصوص سیم

فیوزهای مینیاتوری

فیوزهای مینیاتوری نوعی از فیوزها هستند که میتوانند مدارات را در برابر جریان اتصال کوتاه و جریان اضافه بار محافظت نمایند. یک فیوز از این نوع ازدو مکانیزم برای عملکرد خود استفاده میکند، تشخیص جریان اتصال کوتاه بوسیله یک سیم پیچ دارای تعداد دور کم و قطر زیاد ومیباشد. تشخیص جریان اضافه به عهده یک فلز (بیمتال) میباشد که بوسیله عبور جریان مدت دار بیش از جریان نامی گرم شده و بر اثر خم شدن باعث عمل کنتاکت فیوز شده و مدار را قطع میکند.

فیوزهای مینیاتوری بر حسب نوع کاربرد به دو گروه تند کار و کند کار تبدیل میشوند. از فیوز تند کار جهت مدارهای روشنایی (غیر موتوی) و از فیوز کند کار جهت مدارات موتوری استفاده میشود. فیوز ترانسفورماتور که اغلب کت اوت(CUT OUT FUSE) نامیده میشود یک المنت است و چون با برداشتن تیغه فولادی یا نگهدارنده فیوز مدار مانند قطع یک کلید، باز میشود به آن کت اوت میگویند. فیوز کت اوت جهت حفاظت ترانسفورماتور در مقابل جریانهای زیاد احتمالی ناشی از اتصال کوتاه یا اضافه بار در شبکه فشار ضعیف و سیم پیچیهای داخل ترانسفورماتور به کار میرود.

قسمتهای یک کت اوت:

کت اوت شامل دو قسمت است یکی محفظه مسدود که اتصالات خط به آن میبندد و طوری ساخته شده که به کراس آرم بسته میشود و دیگری نگهدارنده فیوز که متحرک است و به آسانی المنت داخل آن قابل تعویض است.

انواع کت اوت:

کت اوتهای توزیع معمولاً سه نوع هستند: کت اوت مسدود – کت اوت باز – کت اوت با المنت بدون محافظ یا (روباز). کت اوتهایی که معمولاً در برق ایران مصرف میشود از نوع باز هستند.

فیوزهای بوکسی

این فیوزها دارای فشنگی هستند که میتوااند از نوع تندکار یا کندکار باشد. نوع تندکار معمولاً برای مدارهای روشنایی و نوع کندکار معمولاً برای الکتروموتورها به کار میرود که در اصطلاح به آن فشنگ موتوری میگویند. داخل فشنگها یک سیم حرارتی ذوبشونده هست که اطراف آن با خاک نرم کوارتز و ماسه پر میشود تا حرارت و جرقهٔ حاصل از سوختن سیم حرارتی را به خود جذب کند. فشنگها دارای یک پولک رنگی در انتهای خود هستند که پشت شیشهٔ کلاهک فیوز قرار میگیرد. این پولک با یک سیم نازک به سر فشنگ وصل شده که آمپر نامی آن را مشخص میکند، و پس از سوختن فیوز این پولک نیز به داخل آن میافتد.

تعیین جریان نامی فیوز از روی رنگ پولک آن

جریان نامی فیوز به آمپر	رنگ پولک
2	صورتی
4	قهوهای
6	سبز
10	قرمز روشن
16	خاکستری
20	آبی
25	زرد روشن
35	سیاه
50	سفید
63	مسی روشن
80	نقرهای
100	قرمز تیره
125	زرد تیره
160	مسی
200	آبی